tecnoloxias

As novas tecnoloxías e a educación . Categoría: bloque 2
As novas tecnoloxías están cada vez máis presentes na nosa sociedade. Teñen unha grande rapidez de implantación de xeito xeral, nembargantes, no campo da educación os avances tecnolóxicos chegan de xeito tardío e máis lentamente.
A súa integración no curriculum ten que seguir unha lóxica crítica e reflexiva partindo dos fins que buscamos con esta integración, de acordo con papel das TIC na sociedade, xa que, as TIC poden ter un papel liberador, se se entenden como un servizo público ó que todos teñen acceso, ou un papel opresor, cando son entendidas como mercadorías , ás que só uns poucos teñen acceso e non favorecen a análise crítica promovendo a visión dos grupos dominantes e silenciando as voces discrepantes.
A integración das NNTT no currículum debe favorecer o papel liberador destes recursos, ofrecendo distintas oportunidades para que o alumno seleccione, analice e cree información de xeito responsable, comprometido e crítico.
Como mestres podemos establecer tres tipos de modelos de comunicación nas aulas:
-un modelo baseado nos contidos, que segue o modelo tradicional de ensinanza e no que o docente é o emisor dos contidos e o alumno é o receptor.
-un modelo baseado nos efectos, no que o docente o que busca é modelar a conducta do estudiante. Aínda que o docente é o emisor e o alumno é o receptor, é fundamental a retroalimentación.
-un modelo democrático.
Nas nosas aulas debemos utilizar as NNTT para favorecer un modelo de comunicación democrático, no que tanto o docente como o estudiante sexan emisores e receptores activos de información e que partan dos intereses dos estudiantes que son os protagonistas do proceso de comunicación e emisores críticos de información con poder de decisión sobre o que se ensina.

O docente pode adoptar diferentes posturas fronte as TIC:
-Postura neglixente: é a de aqueles que ignoran o papel das TIC na sociedade. Esta actitude provoca afastamento da escola da realidade dos estudiantes.
-Postura hipercrítica: é a de aqueles docentes que ven as NNTT de forma excesivamente negativa, considerando que poden chegar a sustituílos.
-Postura técnica: é a de aqueles docentes que aínda que utilizan estes recursos nas súas aulas non reflexionan sobre por qué os utilizan e que fins perseguen coa súa integración no curriculum.
-Postura práctica: é a de aqueles docentes que integran as NNTT de forma máis reflexiva nas súas aulas intentando sacar o maior proveito.
-Postura crítica : é a postura de aqueles docentes que ademais de integrar as NNTT de forma reflexiva para favorecer modelos comunicativos democráticos e aprendizaxes significativas , reflexionan de forma crítica sobre o papel das TIC na sociedades conscientes da estreita relación entre a escola e a sociedade.
Se integramos as TIC no currículo seguindo un enfoque crítico e co fin de favorecer o papel liberador destes medios na educación e na sociedade é necesario introducilos como:
- recursos educativos, que poden clasificarse en base á súa utilización (máquinas de ensinar e ferramentas para aprender) , á súa función( información, creación e expresión, comunicación,aprendizaxe,…) e á súa procedencia(aplicacións ofimáticas, software educativo comercial, produccións noutros soportes,produccións elaboradas polos propios docentes,…)

- obxecto de estudio, xa que o docente debe ensinar ó estudiante a utilizar
adecuadamente as NNTT, tanto a recibir como enviar , crear ,seleccionar
e analizar de maneira crítica a información que transmiten.
- axente educativo, posto que as NNTT son potentes medios de socialización do estudiante fora da escola, por iso debemos introducilos nas aulas, para poder incrementar as súas posibilidades educativas e reducir os efectos que poidan ter na educación informal do estudiante.

Un exemplo da integración das TICs na escola: Reflexión sobre a web
Outra das funcións que van desempeñar os mestres é a relacionada coa elaboración dos medios, materiais e recursos, así coma os entornos de aprendizaxe adaptados ás características dos seus estudiantes. Estes materiais non serán elaborados só de xeito individual, senon en colaboración doutros compañeiros implicados no proceso ou con outra serie de expertos. O mestre terá que aprender a traballar en equipo con outros profesionais
O mestre vai xogar un papel importante no deseño de experiencias de aprendizaxe para os estudiantes ,en ofrecer unha estructura inicial para que os alumnos comecen a interaccionar, en animar ós estudiantes cara o autoestudio
Un exemplo de utilización das TIC no ámbito educativo o temos no CRA de Ponteceso , que recibiu un premio á innovación pola aplicación das TICs ao proceso educativo, creando unha pizarra interactiva na que participan nenos de 3-7 anos e se desenvolven tres tipos de de actividades : iniciais , de desenvolvemento e finais. Cada ano elaboran actividades novas partindo do contorno do alumnado e amplíase o número de centros participantes. Establecense quendas polas que cada 3 ou 4 semanas a ferramenta estaría nunha escola diferente.
O CRA tamén ten unha páxina web na que aparece definida a súa identidade , quen son , como é o seu proxecto , quen participa nel, como contactar,…
Teñen claro cal é o seu obxectivo: crear contidos para a rede en vez de ir de paseo por ela vendo o que outros fan.
Parten das tecnoloxías como obxecto de estudio, como ferramentas multimedia , explicándolles ós nenos o que é internet partindo dunha rede pola cal circulan imaxes, textos, vídeos, audio,… Aprenden ademais algo da linguaxe que utiliza distintos signos para transmitir significados.
Utilizan as tecnoloxías como recurso educativo , favorecendo aprendizaxes significativos , acordes con modelos constructivistas de aprendizaxe e permitindo unha maior interactividade.Pola súa función trátase dun medio de información que procede da producción e elaboración duns docentes.
As actividades que propoñen son variadas: colorear debuxos, secuenciar contos,…incluso crean E-contos participando nun foro de traballo on-line a través do cal unha editora publica os mellores textos seleccionados sobre un tema fixado previamente, se elixe unha ilustración que posteriormente se pinta.
Integran as NNTT como axente educativo a través de “WAP-GPRS-UMTS” que son unha serie de actividades que realizan co móvil con nenos de 9 anos : envíos de mensaxes desde o teléfono e internet , consultas a WAP, conexión vía GPRS.

Favorécese a socialización con unidades didácticas coma a de “Os piratas” na que se representa unha obra de teatro en inglés cun pirata e unha raíña como protagonistas.e se fomenta un diálogo interactivo co pirata virtual . Esa socialización inclúe tamén os pais dos alumnos que participan na ambientación, no vestiario , na grabación da música,…que conleva a representación da obra.
A escola e o sistema educativo non só teñen que ensinar as novas tecnoloxías , non so teñen que ensinar materias a través das novas tecnoloxías , senon que estas novas tecnoloxías , aparte de producir uns cambios na escola producen un cambio no entorno , e como a escola o que pretende é preparar á xente neste entorno ,se este cambia, a actividade propia das escolas ten que cambiar.
As vantaxes que presenta a utilización das NNTT no currículum son moitas: variedade metodolóxica, atención á diversidade, distintas situacións de traballo, interacción , motivación do alumnado, traballo individual e colaborativo, favorece a creatividade.
Pero ó mesmo tempo esixe unha preparación do profesorado tanto a nivel de coñecemento do software e hardware como dos uso didácticos do mesmo, un cambio de mentalidade de moitos docentes cara as novas tecnoloxías e un cambio metodolóxico ya que, varían o ritmo e secuencias de aprendizaxe.
Precísase, polo tanto, unha formación do profesorado que incluirá un coñecemento técnico dos programas e recursos, e un coñecemento pedagóxico do que representa incorporar estas tecnoloxías á práctica de ensino.A formación dos docentes ten que vincularse con:
-presupostos ideolóxicos e políticos subxacentes no cambio educativo que se pretende coa incorporación das NNTT á educación.
-configuración da cultura que debe transmitir a escola nun entorno no que as tecnoloxías están omnipresentes.
-co debate sobre o novo papel do profesorado como axente socializador.
-coa utilidade da presenza pedagóxica das novas tecnoloxías na sociedade.
Os currículums non poden seguir ensinando as mesmas cousas nin da mesma maneira.
Temos que revisar a educación. A escola debe ensinar á xente a desaprender, a aceptar que o que sabes non vale .Ten que crear unha actitude nova de renovación, de flexibilidade , de relativismo respecto de determinados coñecementos. O que ten que facer a escola é ensinar á xente a “aprender a aprender”.
Os mestres pasarán de puros transmisores de coñecementos a ser titores que cumplirán a función de ordenar a información, dirixir ós alumnos cara onde poidan atopala. Exercerán unha titoría direccional e de intermediario entre o alumno e os coñecementos que teñen que aprender. Incluso o papel de mediador pode ser insuficiente ou erróneo para o mestre, xa que a educación escapa ás “escolas” porque os nenos e os maiores tamén aprenden e fórmanse na vida cotiá, no fogar, na televisión, no traballo,…en internet. Os mestres deberán asumir os seguintes papeis:
-Consultores de información
-Colaboradores en grupo
-Traballadores solitarios
-Facilitadores
-Proveedores de recursos
-Supervisores académicos
En definitiva ,coa chegada das novas tecnoloxías , nin os currículums, nin os actores , nin as institucións poden seguir sendo os mesmos.

“Sociedade e novas tecnoloxías”.Categoría : bloque 1
¿Qué son as novas tecnoloxías?

As novas tecnoloxías son, según Manuel Area, “ sistemas e recursos para a elaboración, almacenamento e difusión dixitalizada de información , baseados na utilización de tecnoloxía informática “.
Cando falamos das novas tecnoloxías referímonos ás seguintes:
-Recursos multimedia: dispositivos de hardware e software que permiten presentar documentos nos que se combinan vídeo, gráficos, animación , imaxe, texto e son.

-Internet: un sistema mundial de redes de ordenadores que ofrece servizos como o correo electrónico, as listas de correo (usenet), transferencias de arquivos (FTP), IRC (chat),…
-Realidade virtual: simulación por ordenador, dinámica e tridimensional, con alto contido gráfico, acústico e táctil .
-Intelixencia artificial: área das ciencias computacionales encargada da creación de hardware e software que simule comportamentos intelixentes.
As características das novas tecnoloxías son:
-a dixitalización: a información convértese en bits (díxito binario) que é a unidade de información máis pequena que entende o ordenador .
-estructura ramificada: non segue un esquema fixo, móvense mediante vínculos.
-Interactividade: pechada ou aberta segundo a posibilidade de intervención do usuario
-Alto grao de iconicidade: trátase dunha representación da realidade.
-Rapidez de implantación
-Flexibilidade e versatilidade: a mesma tecnoloxía utilízase para gran variedade de cousas.
-Globalizadoras: conectan usuarios moi distantes.
-Non neutrais: responden ós intereses dos creadores e transmiten certos valores.

O papel das novas tecnoloxías na sociedade: “ A fenda dixital”
Atopámonos na sociedade da información, chamada así , xa que , a xeración, procesamento , manipulación e transmisión de información gracias as TIC é agora a actividade central e a principal fonte de productividade e poder. Esta sociedade xorde nos anos 70 e ten os seus pilares en tres sectores:
-economía, baseada no sector servicios, cada vez máis globalizada e centrada na especulación.
-política, dominada polo neoliberalismo que promove a reducción do poder do estado sobre os mercados e o desmantelamento do estado de benestar, recortes en gastos sociais, privatizacións,…
-cultura, centrada no control dos medios de comunicación, na imaxe, cibercultura,…
A información é a principal materia prima desta sociedade, é unha mercadoría que se compra e se vende.
Existen tres maneiras de entender as novas tecnoloxías:
-mirada tecnofílica(que só destaca os aspectos positivos das novas tecnoloxías:progreso social, felicidade,..),e tecnofóbica (que só destaca os aspectos negativos das novas tecnoloxías: desigualdade, deshumanización, consumismo, sedentarización,…)
-mirada descontextualizada , que só presta atención ós productos finais e non ós procesos e aspectos sociais que determinan os avances tecnolóxicos e que se relacionan con factores económicos e políticos ademais de culturais.

-mirada instrumental, que considera que os avances tecnolóxicos deben ser xulgados en base á súa posibilidade de favorecer o progreso social, identificándoo co progreso económico.
Estas miradas dificultan a análise crítica dos avances tecnolóxicos e favorecen a existencia de mitos sobre as TIC:
-mito da abundancia: pénsase que o poder acceder a moita información a través das TIC implica estar mellor informado , pero a abundancia pode producir desinformación se non hai capacidade de selección e análise .
-mito da transparencia: alto grao de iconicidade que permite que as NNTT fagan confundir a representación da realidade coa realidade mesma.
-mito da instantaneidade : as TIC permiten transmitir información en tempo real e de forma inmediata dende o outro extremo do planeta , o que nos pode facer pensar que esa información é realmente o que está pasando cando , a través da tecnoloxía o que vemos é unha representación desa realidade.
-mito da interactividade: as novas tecnoloxías permiten que o usuario se comunique co recurso tecnolóxico e tome decisións sobre a forma de acceder , manipular , transmitir e crear información . Pero , esta interactividade , ás veces, é máis pechada que aberta , xa que o usuario ten que seguir os pasos programados polo recurso limitándose a elixir entre as opcións do mesmo.
-mito da ubicuidade, a presenza cada vez máis habitual destas en tódolos ámbitos das nosas vidas aínda que non todos temos acceso a elas. Isto é precisamente no que nos imos centrar agora.
As novas tecnoloxías cumplen unha función globalizadora , xa que , permiten establecer relacións entre usuarios que poden estar moi distantes, favorecen a existencia do que moitos chaman “aldea global”. Pero,…¿favorecen a comunicación e o entendemento entre persoas e culturas respetando as diferencias ou pola contra, favorecen o dominio duns poucos e o control por parte dos poderosos?
As innovacións tecnolóxicas non chegan a tódolos ámbitos sociais nin territoriais por igual, ó mesmo tempo, o que fomenta aínda máis a desigualdade provocando o que se denomina “fenda dixital”, expresión que fai referencia ás diferencias socio-económicas entre aquelas comunidades que teñen Internet e aquelas que non. Trátase dunha cuestión de alcance non só tecnolóxico , senon político e social.
Hoxe en día , tódolos gobernos que presumen de innovadores contan con ambiciosos proxectos para permitir que todo o mundo teña acceso á sociedade da información , con iso pretenden reducir as diferencias entre as clases sociais dos países e a enorme distancia entre países ricos e pobres.
Pero o malo , non é que as diferencias existan , senon que a implantación total de Internet non ten por qué solucionar as desigualdades sociais , despois de todo, darlle a calquera neno africano(coma o do video)ou da rúa , un ordenador, non implica que saiba utilizalo.
Ademais o que a poboación máis pobre necesita non é un ordenador , senon unha mellor atención sanitaria , maior educación , vivendas , canalizar medios productivos para o seu sustento diario,…
Os gobernos deben entender que, Internet non é unha panacea que vai rematar coas desigualdades sociais.
As tecnoloxías non son as causantes directas das profundas transformacións do mundo, pero existe unha interacción entre as tecnoloxías e o contexto social en que se empregan.
Sen unha economía capitalista, unha sociedade de consumo e a hexemonía política e económica da cultura occidental dificilmente terían un avance tan fulgurante as tecnoloxías dixitais.
Conclusións:
As novas tecnoloxías presentan uns aspectos positivos e outros negativos.
Como positivos cabe destacar:
-Facilitan a comunicación sincrónica ou asincrónica entre persoas independentemente de situación espacial ou temporal.
-Acceso permanente a gran cantidade de información.
-Melloran a eficacia e calidade dos servizos.
-Posibilitan novas formas de actividade productiva.
-Posibilitan a superación dunha visión estreita e localista da realidade.
Como aspectos negativos temos:
-Obstaculizan o progreso cara un modelo social máis democrático e de equilibrio na distribución da riqueza material.
-Excesiva dependencia da tecnoloxía que provoca pánico ante un fallo dos ordenadores por virus ou ataques de ciberterrorístas.
-Aumento das desigualdades entre uns países e outros.
-O individuo pasa a ser o cliente , o usuario, pero hai colectivos que non teñen poder de consumo( mozos, parados,…).
-Perda da privacidade do individuo.